Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Nền tảng bền vững cho sự phát triển quốc gia

Thứ năm, 07/02/2019 | 06:55 GMT+7

Nền tảng bền vững cho sự phát triển quốc gia

Trên cương vị Ủy viên HĐQL BHXH Việt Nam, thời gian qua, Thượng tướng Nguyễn Văn Thành- Thứ trưởng Bộ Công an đã trực tiếp đi giám sát việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT tại một số địa phương. Qua đó, ghi nhận những kết quả và tồn tại, hạn chế, để tham mưu, đề xuất với Chính phủ và HĐQL có những quyết sách hợp lý.

Trao đổi với Báo BHXH, Thượng tướng Nguyễn Văn Thành nhận định: Qua 30 năm đổi mới, đến nay, hệ thống an sinh xã hội ở Việt Nam đã định hình rõ, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới. Trong đó, mỗi cơ chế chính sách đều có vai trò, chức năng để tạo ra mạng lưới an sinh xã hội rộng khắp, bao trùm toàn bộ dân cư; bảo vệ mọi thành viên trước những rủi ro trong cuộc sống, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế- xã hội đất nước.

* PV: Kết quả các đợt giám sát của HĐQL BHXH Việt Nam cho thấy, chính sách BHXH, BHYT vẫn còn những hạn chế, làm nảy sinh tình trạng lạm dụng, trục lợi quỹ. Với vai trò Ủy viên HĐQL BHXH Việt Nam, theo Thượng tướng, chúng ta cần làm gì để chủ động xử lý những hạn chế này?

Thượng tướng Nguyễn Văn Thành:

Việc tổ chức thực hiện chủ trương đổi mới, nâng cao hiệu quả của chính sách BHXH trong các Nghị quyết Đại hội Đảng, Nghị quyết Trung ương và Bộ Chính trị đã đạt được những thành tựu quan trọng như: Xây dựng hệ thống chính sách BHXH khá đồng bộ, bao phủ hầu hết các chế độ BHXH của quốc tế, gồm cả loại hình BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Hệ thống chính sách BHXH, các quan hệ BHXH được thiết kế, điều chỉnh và vận hành ngày càng phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và chủ động hội nhập quốc tế, góp phần phát triển thị trường lao động, xây dựng và hoàn thiện quan hệ lao động hài hoà, ổn định và tiến bộ. Diện bao phủ BHXH theo quy định của pháp luật và quy mô tham gia BHXH trên thực tế ngày càng được mở rộng, số lượng được hưởng chế độ BHXH không ngừng tăng lên; tổng số thu chi BHXH tăng nhanh.

Tuy nhiên, qua công tác giám sát cho thấy, việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT vẫn còn những tồn tại, hạn chế cần sớm được khắc phục như: Công tác tuyên truyền, vận động, phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT chưa thực sự hiệu quả; nhiều DN chưa đóng, nợ đóng BHXH; tỉ lệ người dân tham gia BHXH tự nguyện còn thấp, chưa đúng với tiềm năng lợi thế từng vùng, miền, địa phương; việc sử dụng quỹ BHYT còn nhiều bất cập, nhất là còn xảy ra tình trạng lạm dụng, trục lợi quỹ… Nguyên nhân dẫn tới tình trạng này đều đã được chỉ rõ trong các cuộc giám sát.

Vì vậy, để giải quyết vấn đề này, rất cần sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, nhất là những người đứng đầu các địa phương, đơn vị. Đặc biệt, cần chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực BHXH, BHYT; nâng cao chất lượng KCB nhằm hạn chế tình trạng chuyển tuyến; tích cực áp dụng các thành tựu khoa học công nghệ mới trong quản lý, giám sát, thực hiện nhiệm vụ của ngành BHXH cũng như các đơn vị KCB; đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, không để xảy ra hiện tượng lạm dụng, chỉ định sai dịch vụ kỹ thuật y tế, giảm số tiền nợ BHXH và giảm thâm hụt quỹ BHYT, đảm bảo quyền lợi của người dân và NLĐ... Mặt khác, các ngành liên quan phải tích cực tham mưu cho UBND tỉnh đề ra giải pháp tháo gỡ; kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT.

Giải pháp mang tính cơ bản quyết định phải xuất phát từ nội tại của cơ quan BHXH, vì trong thời gian qua, chính cơ quan này đã phát hiện ra nhiều lỗ hổng, hạn chế, bất cập. Theo đó, cơ quan BHXH cần rà soát, đánh giá, từ đó đưa ra những giải pháp mang tính đột phá, nhằm thay đổi, lấp đầy những lỗ hổng đó. Ví dụ, phải xem xét lại hệ thống pháp luật chỗ nào cần điều chỉnh? Có cần tăng chế tài xử phạt việc DN chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT? Mức đóng và hưởng như hiện nay đã phù hợp hay chưa? Giải pháp nào để xử lý việc mất cân bằng quỹ?...

* Ngày 23/5/2018, BCH Trung ương ban hành Nghị quyết 28/NQ-TW về cải cách chính sách BHXH, với nhiều nội dung thiết thực, được dư luận xã hội đồng tình. Theo ông, đâu là những vấn đề cần quan tâm trong quá trình thực hiện Nghị quyết?

- Theo tôi, khó khăn nhất hiện nay chính là NLĐ chưa nhận thức hết được vị trí, vai trò của hệ thống chính sách an sinh xã hội cũng như lợi ích của chính sách mang lại. Nếu gỡ được “nút thắt” này, chúng ta sẽ thành công trong thực hiện BHXH. Vì vậy, một trong những vấn đề đặt ra, đó là làm sao để toàn dân nhận thức đúng, đầy đủ về chính sách BHXH. Mặt khác, việc triển khai Nghị quyết đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị- xã hội, nhằm làm chuyển biến nhận thức của người dân cũng như nêu cao tinh thần trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân liên quan. Chứ nếu chỉ khoán trắng cho ngành BHXH thì rất khó thành công.

Bên cạnh đó, hiện nay người dân chưa thấy được tính hấp dẫn của chính sách BHXH tự nguyện, bởi chính sách này chưa công bằng với chính sách BHXH bắt buộc. Công tác triển khai thực hiện của ngành BHXH dù đã tốt, nhưng có nơi vẫn chưa đến tận người dân, chưa “đi từng nhà, rà từng hộ”. Do đó, ngành BHXH cũng phải tiếp tục quyết liệt chỉ đạo thực hiện.

* Mục tiêu chính mà Nghị quyết 28 đặt ra là tăng độ bao phủ BHXH, hướng đến BHXH toàn dân. Song, hiện nay nhiều NLĐ vẫn có tâm lý muốn nhận BHXH một lần, làm ảnh hưởng đến mục tiêu an sinh xã hội lâu dài. Theo Thượng tướng, bài toán này cần giải quyết ra sao?

- Để giải quyết được vấn đề này, trước hết Chính phủ phải tổng kết việc thực hiện Điều 60 Luật BHXH năm 2014; đồng thời phải tuyên truyền để NLĐ nhận thức đúng về bản chất của BHXH. Nếu “vào” 1 triệu người, mà ra 600.000 người thì làm sao thực hiện bao phủ BHXH được. Điều này cho thấy không nên vì lợi ích trước mắt và từ bỏ quyền lợi lâu dài. Phải giúp NLĐ hiểu, nếu bảo lưu tiền đóng BHXH thì tiền đó vẫn hoàn toàn của NLĐ và họ có thể lấy bất kỳ lúc nào cũng được, miễn sao anh đủ điều kiện theo quy định của Luật BHXH.

Chúng ta cũng phải tính đến việc điều chỉnh quy định về hưởng BHXH một lần. Bởi trong tỉ lệ 22% đóng góp vào quỹ, NLĐ chỉ đóng 8%, còn DN đóng 14%- khoản này được Nhà nước khấu trừ khi tính thuế. Như vậy, khi nghỉ hưởng BHXH một lần, NLĐ không thể lấy cả 22% như hiện nay được. Còn nếu tích lũy để sau này được lĩnh lương hưu thì phần đóng đó được quỹ BHXH giữ cho NLĐ, được đầu tư tăng trưởng quỹ. Sau này, nếu NLĐ không may chết, thân nhân vẫn được quỹ BHXH trả tiền mai táng phí và tử tuất theo quy định của pháp luật…

* Trong 11 điểm mới trong cải cách chính sách BHXH, dư luận vẫn băn khoăn về việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, do lo ngại tình trạng mất công bằng giữa các nhóm đối tượng. Ông nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

- Nghiên cứu điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo lộ trình phù hợp với các yếu tố tăng trưởng kinh tế, bài toán về việc làm và thất nghiệp; sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực; trình độ kỹ thuật và công nghệ áp dụng vào sản xuất; số lượng, chất lượng và cơ cấu dân số; bình đẳng giới; cân đối quỹ BHXH trong dài hạn là hết sức cần thiết.

Tuổi nghỉ hưu của lao động Việt Nam được quy định từ năm 1960 và gần 60 năm sau vẫn không thay đổi. Với tuổi thọ hiện nay, phụ nữ ở độ tuổi 55 trung bình sẽ sống thêm 24,5 năm; nam giới ở độ tuổi 60 trung bình sẽ sống thêm 18 năm. Cùng với tuổi thọ tăng lên, thời gian hưởng lương hưu kéo dài sẽ tạo áp lực chi trả lên quỹ hưu trí và tử tuất.

Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu là bài toán của tất cả các nước trên thế giới chứ không chỉ với Việt Nam. Để giải quyết bài toán này phải có sự tham gia của NLĐ và DN, chứ không phải của riêng Chính phủ. Có quan điểm cho rằng, tiền lương là giá cả của tất cả sức lao động, nhưng có quan điểm lại cho rằng, tiền lương không hoàn toàn là giá cả sức lao động. Bởi mỗi DN tính toán giá cả theo 4 yếu tố: Lương, chi phí lao động, chi phí phúc lợi và chi phí đào tạo nguồn nhân lực. Tuy nhiên, dù khái niệm thế nào đi nữa thì chừng nào NLĐ vẫn còn làm việc, họ vẫn được chủ SDLĐ chăm lo quyền lợi thông qua việc tham gia BHXH.

Thực tế cho thấy, năng suất lao động và lương có thể không cao nhưng một số nước đã thiết kế từ quỹ BHXH để hỗ trợ một phần cho những NLĐ thất nghiệp. Nó thể hiện tình đoàn kết, gắn kết trong cộng đồng DN. Nghị quyết 28 cũng đề cập đến việc thúc đẩy việc triển khai thực hiện, để NLĐ nhận thức được quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Điều này có nghĩa, không chỉ hôm nay ban hành thì vài ba năm sau sẽ đạt được.

Mục tiêu chúng ta hướng đến là đổi mới tăng trưởng theo hướng đảm bảo việc làm tốt hơn. Không có chính sách nào nhận được sự ủng hộ tuyệt đối; trong một xã hội thường số ít vẫn phải phục tùng số đông nên luật pháp cũng cần điều chỉnh như vậy. Ngoài ra, việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu còn để ứng phó với già hóa dân số và cách mạng 4.0- đây thực sự là bài toán đòi hỏi cả xã hội phải chung tay giải quyết.

Trong Nghị quyết 28 về cải cách chính sách BHXH cũng như Nghị quyết 27 về cải cách tiền lương, việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu không phải đồng loạt mà được điều chỉnh theo từng nhóm và từng thời điểm, đảm bảo tránh tạo sự đột ngột, gây sốc cho một số ít người. Việc điều chỉnh này cũng đã được nhiều quốc gia có hệ thống chính sách BHXH hiện đại áp dụng thành công và đã được khuyến cáo tới Việt Nam.

* Trân trọng cảm ơn Thượng tướng!

Vũ Thu (Thực hiện)

Get Adobe Flash player

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.