Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Lưu giữ lịch sử qua tranh ký họa

Thứ hai, 20/05/2019 | 16:58 GMT+7

Lưu giữ lịch sử qua tranh ký họa

Ra đời trong những năm kháng chiến ác liệt, những bức ký họa chiến tranh đã mang trong mình sứ mệnh tái hiện lịch sử một cách trực diện, nóng hổi và đầy sinh động.

Nét vẽ theo cung đường

Họa sĩ Lê Thiết Cương cho rằng: Trong 30 năm chiến tranh (1945-1975) với 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, ký họa đương nhiên là thể loại vừa thích nghi, vừa phù hợp với hoàn cảnh một cách hoàn toàn tự nhiên. Cuộc sống trong giai đoạn chiến tranh đầy khó khăn, gian khổ, họa phẩm thiếu thốn, thời gian không nhiều. Bên cạnh đó là nhịp sống luôn biến động, di chuyển, thay đổi liên tục nên các chất liệu như sơn dầu, sơn mài, lụa… đòi hỏi thời gian sáng tác lâu là không thể. Chỉ có ký họa trên giấy bằng bút sắt, bút chì, than hoặc điểm màu nước mới bắt kịp diễn biến của cuộc chiến.

Các tác giả của tranh ký họa thời chiến đa phần là người lính. Họ vẽ về mình và chính cuộc sống chiến đấu của mình và đồng đội. Họ không đứng ngoài cuộc chiến mà là một phần của cuộc sống chiến đấu. Vẽ với họ là một cách để thư giãn sau những giờ khắc chiến tranh ác liệt.

Họa sĩ Trần Huy Oánh có lẽ là cái tên chẳng xa lạ gắn liền với giai đoạn mỹ thuật thời chiến này. Ông có nhiều bức ký họa ghi dấu những chặng đường chiến đấu ở nhiều địa điểm, mặt trận khác nhau, từ Thanh Hóa cho tới Nghệ An, Quảng Bình, Quảng Trị rồi Trường Sơn, Tây Nguyên. Những bức vẽ đơn sơ đó đến nay đã trở thành nguồn tư liệu quý giá về cuộc chiến. Phần lớn các bức ký họa của ông được vẽ bằng các chất liệu như chì than, màu nước, phấn nước, mực nho, bút sắt… Xem tranh, người ta thấy hình ảnh anh lính thông tin, cô dân quân xã, bà mẹ Vân Kiều địu con bên những binh trạm ở ngầm Ta Lê hay cao điểm Pu la nhích- những địa danh đã trở thành huyền thoại trên tuyến đường 20- Quyết thắng. Rồi những lần mở đường Trường Sơn trên núi cao của quân dân ta với những chuyến xe Zin 3 cầu vượt ngầm nhọc nhằn, vất vả; những cung đường cây cháy rụi và những hố bom; những nhịp cầu Hàm Rồng bị gãy đang được từng tốp công nhân, chiến sĩ khẩn trương sửa chữa bất chấp hiểm nguy; những đêm thuyền chở quân, đạn dược qua sông…

Nhớ lại những tháng ngày đó, họa sĩ Lê Trí Dũng không khỏi bồi hồi: Đường ra chiến trường, qua dãy Trường Sơn với biết bao cửa tử, mỗi họa sĩ lại trở thành người lính, vừa chiến đấu, vừa tranh thủ từng khoảnh khắc “yên bình” hiếm hoi để ghi lại những hình ảnh khốc liệt mà hào hùng của đất nước.

Giá trị của mỹ thuật Việt

Một triển lãm tranh ký họa thời chiến đáng chú ý đang diễn ra tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại (VCCA Hà Nội) với tên gọi “Ký ức đường Trường Sơn”. Nhiều tác phẩm ký họa trực tiếp trên tuyến đường Trường Sơn những năm 1960-1975 của cố họa sĩ Đào Đức, Hoàng Đình Tài; các họa sĩ Trần Huy Oánh, Chu Thảo, Lê Trí Dũng, Phạm Lực, Nguyễn Đức Dụ đã được giới thiệu tới công chúng, tái hiện lại những khoảnh khắc hào hùng của dân tộc. Những nét vẽ nhanh, vội, giản dị nhưng lột tả được cái thần, sự sôi động của cuộc sống và chiến đấu.

Trải qua thời gian, những bức ký họa vẫn gây xúc động cho người xem, một phần còn ở cảm xúc, tình cảm mà các tác giả gửi gắm trong đó. Ký họa chiến tranh, vì thế, đã trở thành một phần, một giai đoạn đẹp của mỹ thuật Việt. Sứ mệnh của nghệ thuật trong thời chiến đã được nâng lên thành một loại hình hội họa. Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam- họa sĩ Trần Khánh Chương từng nói: “Thế hệ họa sĩ đi qua kháng chiến, cái thời mà bất cứ họa sĩ nào cũng có nhiều tranh ký họa và những bức ký họa không chỉ dừng ở bức ghi chép tài liệu, mà đã trở thành tác phẩm độc lập. Ký họa trở thành việc làm thường xuyên hàng ngày đối với thế hệ họa sĩ này”.

Minh Anh

Get Adobe Flash player

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.