Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

“Bài toán” chi phí- hiệu quả trong chăm sóc sức khỏe: Lời giải nào?

Thứ ba, 11/02/2020 | 14:00 GMT+7

“Bài toán” chi phí- hiệu quả trong chăm sóc sức khỏe: Lời giải nào?

Bài cuối: Cần đẩy mạnh thực hiện HTA trong xây dựng chính sách BHYT

Trong bối cảnh nguồn lực dành cho y tế ngày càng hạn chế, quỹ BHYT bao phủ ngày càng nhiều dịch vụ y tế, WHO đã khuyến cáo các quốc gia xem xét đẩy mạnh ứng dụng đánh giá công nghệ y tế (HTA) trong quá trình hoạch định chính sách y tế, xây dựng kế hoạch, quản lý và thực hành lâm sàng. Vậy với Việt Nam, HTA sẽ được thực hiện ra sao? Xung quanh vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Lê Văn Phúc- Trưởng Ban Dược và Vật tư y tế, kiêm Phụ trách Ban Thực hiện chính sách BHYT (BHXH Việt Nam).

* PV: Ông đánh giá thế nào về vai trò của HTA trong việc ra quyết định chính sách chi trả BHYT?

Ông Lê Văn Phúc: Mục tiêu chính của ứng dụng HTA là hỗ trợ việc ra quyết định chăm sóc sức khỏe và cung cấp thông tin cho quá trình ra chính sách một cách khách quan, đồng thời cải thiện chất lượng KCB bằng cách khuyến khích sử dụng công nghệ y tế phù hợp và hợp lý. Ở nhiều quốc gia trên thế giới, HTA đã và đang được coi là công cụ quan trọng đối với quá trình xác định ưu tiên và phân bổ nguồn lực y tế, đặc biệt trong việc quyết định các công nghệ y tế nào được BHYT thanh toán.

Việt Nam đã cam kết thực hiện mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân dựa trên BHYT. Tuy nhiên, WHO đã khuyến cáo: Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân không có nghĩa là cấp miễn phí tất cả các dịch vụ y tế (DVYT), can thiệp y tế mà không tính đến chi phí. Một thách thức chung của chính sách BHYT trên toàn thế giới hiện nay là không có quốc gia nào, bất luận giàu có cỡ nào có thể cung cấp cho mọi người dân bất kỳ DVYT hay can thiệp y tế nào có thể nâng cao sức khỏe hay kéo dài tuổi thọ mà không tính đến yếu tố chi phí.

Mặc dù yếu tố tăng thu quỹ BHYT là có, tuy nhiên, các yếu tố tăng chi quỹ BHYT gia tăng với mức độ rất lớn. Cụ thể như quá trình già hóa dân số khiến nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng cao. Công nghệ y tế phát triển nhanh đưa vào thị trường chăm sóc sức khỏe nhiều loại thuốc và vật tư y tế (VTYT) mới, dịch vụ kỹ thuật (DVKT) mới. Nhu cầu của người tham gia BHYT về tiếp cận công nghệ y tế cũng ngày càng tăng cao…

Thực tế đó đòi hỏi nhà hoạch định chính sách phải lựa chọn danh mục thuốc, VTYT, DVKT thông minh trong chi trả BHYT. Phải lựa chọn hợp lý chi trả cái gì, không chi trả cái gì, tại sao? Dựa trên bằng chứng nào? Những câu hỏi này chỉ có được khi chúng ta sử dụng các kết quả HTA vào trong việc xây dựng chính sách, cũng như xác định nguồn ngân sách cho hoạt động KCB BHYT phù hợp với nguồn quỹ đang có.

* Ông có thể cho biết, tại Việt Nam, việc ứng dụng HTA trong xây dựng danh mục các DVYT thuộc phạm vi chi trả của Quỹ BHYT đã được thực hiện ở mức độ nào?

- Việt Nam có tiêu chí để đưa các DVYT vào danh mục được quỹ BHYT chi trả, nhưng chúng ta chưa có văn bản pháp lý nào quy định rằng việc xây dựng danh mục này phải thực hiện HTA, hay yêu cầu bắt buộc công nghệ y tế mới nào đưa vào các danh mục này phải chứng minh tính hiệu quả và hợp lý bằng đánh giá HTA. Chúng ta cũng chưa có cơ quan đơn vị nào được công nhận tính hợp pháp trong thực hiện HTA. Phần lớn việc lựa chọn DVKT, VTYT, thuốc đưa vào danh mục mới được thực hiện trên phép tính về mức độ “chịu đựng” của nguồn quỹ BHYT và các kết quả HTA của một số nước có điều kiện gần với Việt Nam. Một số DVKT, thuốc trong các danh mục này vẫn chưa thật sự thống nhất giữa các bên về mức độ phù hợp với điều kiện của nguồn quỹ BHYT cũng như điều kiện kinh tế Việt Nam. Có nhiều loại sẽ cần phải xem xét lại đánh giá HTA, và phải đánh giá tại Việt Nam, theo điều kiện của Việt Nam.

Thời gian vừa qua, Bộ Y tế cũng đã bắt đầu khởi thảo các hoạt động liên quan đến HTA. Từ năm 2014, được sự đồng ý của Bộ Y tế, Viện Chiến lược và Chính sách y tế đã xây dựng kế hoạch thực hiện HTA; kết nối, xây dựng mối quan hệ hợp tác với các tổ chức y tế trong đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật phát triển hoạt động HTA. Việc áp dụng HTA được quan tâm và bước đầu được sử dụng trong xây dựng và điều chỉnh chính sách, trước tiên là lĩnh vực thuốc.

Trong quá trình xây dựng danh mục thuốc thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT ban hành kèm theo Thông tư số 30/2018/TT-BYT, lần đầu tiên, Bộ Y tế đã chính thức ban hành 4 bộ nguyên tắc, tiêu chí xây dựng Danh mục (tiêu chí loại bỏ thuốc ra khỏi danh mục; bổ sung thuốc mới vào danh mục; thuốc cần quy định tỉ lệ và điều kiện thanh toán; thuốc được mở rộng hạng BV). Trong đó, yêu cầu bắt buộc các đơn vị phải cung cấp báo cáo đánh giá tác động ngân sách và khuyến khích cung cấp bằng chứng chứng minh về chi phí- hiệu quả của thuốc đối với các thuốc đề xuất bổ sung mới vào Danh mục; đề xuất mở rộng tỉ lệ, điều kiện thanh toán, mở rộng hạng BV được sử dụng.

Tuy nhiên, danh mục này cho thấy có một số loại thuốc mới điều trị ung thư, các bệnh miễn dịch, thậm chí kháng sinh hiện chúng ta mới đánh giá tác động của ngân sách, tức là khi đưa thuốc đó vào danh mục chi trả sẽ làm tăng chi trả của quỹ BHYT là bao nhiêu, chứ chưa đánh giá được chi phí hiệu quả của nó (chi phí xã hội, chi phí cơ hội cho người bệnh…). Chưa kể, các đánh giá này chủ yếu được lấy lại từ các nước lân cận với Việt Nam như Hàn Quốc, Thái Lan...

Tháng 12 vừa qua, Bộ Y tế có tổ chức một số hoạt động liên quan HTA và hình thành mạng lưới kinh tế dược, tập hợp nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách, nhằm phát triển HTA và ứng dụng trong quá trình hoạch định chính sách y tế, xây dựng kế hoạch, quản lý và thực hành lâm sàng.

* Theo ông, chúng ta cần có giải pháp gì để quỹ KCB BHYT được sử dụng hợp lý hơn, quyết định chi trả BHYT phù hợp hơn trong thời gian tới?

- Thực tế cho thấy, các danh mục DVKT, VTYT, thuốc thuộc phạm vi quỹ BHYT chi trả hiện nay cũng thể hiện một số điểm bất cập. Một số loại thuốc, VTYT, DVKT đưa vào danh mục chi trả của quỹ BHYT nhưng chưa phù hợp với điều kiện kinh tế của Việt Nam.

Phải xác định rõ ràng vấn đề thế này: khi chúng ta dùng một công nghệ y tế mới, hiệu quả tốt nhưng chi phí cao thì tác động rất lớn đến khả năng chi trả của quỹ. Người làm chính sách sẽ phải tính toán cân đối nguồn kinh phí sao cho phù hợp với nguồn quỹ BHYT, với mô hình bệnh tật, khả năng chi trả cho việc điều trị cho từng nhóm bệnh… Việc lựa chọn cũng sẽ rất khó khăn, nhưng không thể không cân nhắc.

Hiện nay, việc áp dụng HTA không chỉ cấp bách với Việt Nam, mà rất nhiều nước khác trên thế giới, kể cả các nước có nền kinh tế phát triển đã nhận thấy cần thiết phải có HTA trong việc hoạch định chính sách. Chúng ta tới đây cũng cần phải có văn bản pháp lý quy định việc thực hiện HTA trước khi đưa một dịch vụ, thuốc mới vào KCB. Phải thành lập những đơn vị hoặc cấp chứng chỉ cho các đơn vị đủ điều kiện đánh giá HTA, và đương nhiên phải xây dựng được nguồn nhân lực để thực hiện hoạt động này.

Để xác định chi trả BHYT tương đối phù hợp đối với thuốc, VTYT, DVKT mới, chúng ta cần thực hiện HTA cung cấp bằng chứng về hiệu quả, chi phí. Đánh giá tác động ngân sách để xác định khả năng chi trả.

Đối với các danh mục đang được quỹ BHYT chi trả, cần tiếp tục rà soát, tập trung vào các thuốc, DVYT, DVKT có giá thành cao, chi phí điều trị lớn và tác động ngân sách lớn. Thực hiện HTA đánh giá giữa việc sử dụng thuốc biệt dược gốc và thuốc generic nhóm 1; nghiên cứu cách thức chi trả đối với VTYT chưa quy định giá thanh toán tối đa nhưng có dải giá rộng; đưa ra bằng chứng đối với VTYT đã quy định mức giá tối đa trong thanh toán BHYT…

* Trân trọng cảm ơn ông!

Thái An (Thực hiện)

Tại Quyết định 122/QĐ-TTg ngày 10/1/2013 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược quốc gia bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân giai đoạn 2011- 2020, tầm nhìn đến năm 2030, một trong các nhiệm vụ quan trọng của hệ thống y tế là “Xây dựng các tiêu chuẩn và triển khai công tác đánh giá công nghệ y tế để xác định các can thiệp y tế có hiệu lực, hiệu quả, chi phí thấp, bảo đảm chất lượng dịch vụ y tế”. Bộ Y tế cũng đã áp dụng đánh giá công nghệ y tế trong xây dựng gói quyền lợi BHYT (danh mục thuốc, danh mục DVKT, VTYT); Đàm phán giá.

Tổng kết và trao giải Cuộc thi “Viết về BHXH, BHYT”

THE ROAD STORY VIETNAM

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.